میان سبزی چشم یار و سبزی قرمه سبزی
پاریس اوت 2006
شبی از شبهای دم کرده ی ماه اوت است. ساعت باید در حدود ده و نیم باشد. «تابستان است و هوا بس نا جوانمردانه گرم است » و ما از ایران مهمان داریم . در سالن پذیرائی، دکتر کمال و مهندس جمال، به دور میزی انباشته از فر آورده ها وسوغات های وطنی، از قبیل گز اصفهان، سوهان قم، آجیل مشکل گشا، باقلوا و پشمک یزد و غیره نشسته و با همسر من، آرمان، یک بحث ژئوپولتیکی مفصل در باره ی ایران و خطر برنامه ی تجسسات هسته ای به راه انداخته اند. این گونه که از تنش بحث بر میآید، راه حل مسأله، همین امشب پیدا خواهد شد و بعید نیست، گزارش آنهم تا چند ساعت دیگر روانه ی کاخ سفید گردد.
در اطاق خواب سابق ما و آشیانه ی فعلی مهمانان، گلناز و سرو ناز، همسران جوان ومؤمن و مقدسه ی دکتر کمال و مهندس جمال، مشغول آزمایش تن پوشهای زرق و برقی و به قول خودشان » لختی پختی » هستند که این روزها از فروشگاهای پاریس خریده اند. به نظر می رسد، دارند از حالا برای مناسبتهای پوشیدن آن البسه ی آنچنانی، در بزمهای شبانه ی جمهوری اسلامی، نقشه می کشند.
در گوشه ی دیگری از خانه، سرکار علیه ملکتاج خانم، ملقب به ملک جون، والده ی سالمند گلناز خانم، همسر آقا کمال، پس از جست و جوی علمی و شک دار از برای یافتن جهت قبله، در شهر پاریس، در برابر راهروی در ورودی جا نماز پهن کرده و دارد نماز می خواند. هر بار که تسبیح می گوید، آنقدر قوه ی صوتی بر سر این کار می گذارد که گوئی میخواهد، ارکان کفر گرفته ی نه تنها خانه ی ما بلکه کلیه ی منازل اتحادیه ی اروپا را هم به لرزه درآورد.
در دفتر کار من، گلنوش و نینوش، دختران دوقلوی آقا کمال و گلناز خانم، روی کامپیوتر، جنگ ستارگان راه انداخته اند. صدای قمرهای مصنوعی و تیر و کمانهای الکترونیکی، فضای اطاقم را پر کرده. به طوری که یقین دارم هرچه دیوان شعر این سالها گرد آوری کرده ام، همین امشب با هجوم لشکر پر سر وصدای » جیدای» سوخته و از میان خواهند رفت .
واما دخترم روشنک، در اطاق خودش با جادوی ( wape cam )ویپ کم و ایماژ نومریک، images numerique بخش دیگری از خانواده را که متأسفانه نتوانستند ویزا بگیرند و در این تابستان ما را سر افراز فرمایند، روی صفحه کامپیوتر دیگری حاضر کرده و دارد گزارش لحظه به لحظه ی ماجرا های پاریس را به دارالاسلام تهران گزارش می کند. چند لحظه پیش که از کنار اطاقش رد می شدم، چشمم به چهره های بهم چسبیده ی عمه و عمو و پسرعمو و خانم عموی بزرگوار افتاد که روی صفحه ی جادوئی نقش بسته و گوئی به نوعی داشتند این سفر کرده ها راکه » صد قافله دل همرهشان است» همراهی می کنند.
خلاصه من محاصره شده ام. وبه هر جا و هر گوشه ای سر می کشم حس می کنم، چند نفر یا به صورت زنده و یا به صورت امواج الکترونیکی، به در و دیوارهای چهاردیواری چهار اطاقه ی ما چسبیده و دارند اکسیژن خصوصی خانه ی ما را بالا می کشند.
برنامه ی خدمتگزاری من به مهمانان عزیز، امروز نیز به همان سنگینی روزهای قبل بود . امروز هم، مانند چند روز گذشته، از بامدادان تا شامگاهان، مسافران محترم را به اماکن متبرکه ی پاریس برده و گردش دادم: برج ایفل بلند قامت ، میدان تروکادروی پر طراوت، کلیسای نوتردام و طاق اتوال واجب الزیاره، شانزه لیزه ی مقدس، گالری لافایت و پرنتان پر برکت و کاخ ورسای پرعظمت ……. همه را با آب و تاب و ذکر پیشینه ی تاریخی و ارزشهای معماری و غیره و غیره گرد آوری کرده و در اختیار چشم و گوش و آن ذهنیت حواس پرت هم میهنان و بستگان گرامیم گذاشتم. همان ذهنیتی که خودت را برایش می کشی که برای نمونه تاریخچه سنگ بنائی را بشکافی و ارزشهای تاریخی و هنریش را شرح دهی، ولی دست آخر با همه ی سلولهای سمعی و بصریش به تو می گوید:
» گوشم با تو و دلم در جای دگر بود» .و یا دست کم می گوید :
«….حالااز بابت این توضیحاتی که راجع به نقش این دیوار میو ارها دادی ممنونتیم، ولی سر هر کی دوست داری مارو ببر یه جائی که بتونیم حسابی خرید کنیم …… کجا میشه سوغاتی ارزون پیدا کرد ؟ اونجارو نشونمون بده !!!!! «
باری، امروز هم مثل روزهای گذشته، بعد از گردشی طولانی و طی طریق، میان دو قطب هنر و معماری وخرید و سوغاتی، مهمانان گرامی را به خانه بر گرداندم و با یک شام مفصل به سبک فرانسوی، انرژی لازم را به کالبدشان ریختم تا برای زیارت روزهای آینده ویتامینهای لازمه را داشته باشند.
ولی حالا، در این ساعات پایانی روز، وجودم را خستگی آزار دهند ه ای فرا گرفته. بعد از چند روز جهانگردی اجباری، به شدت احساس فرسودگی می کنم. پنجه هایم از زور طی طریق صدباره ی اماکن متبرکه ی پاریس ورم کرده، اعصابم از دست نقد گزنده ولی بی محتوای همز بانانم در باره ی فضا و مکان و حال و هوای تاریخی و جغرافیائی فرانسه ی مألوف، همان کشوری که آن زائران شیفته برای کسب روادید زیارتش، رنج صد جورپا رتی بازی و صرف هزینه ی گزاف را متحمل شد ه اند، ولی حال که به سرزمین موعود رسیده اند صد گونه انتقاد بارش می کنند، به درد آمده .
ایرادات و انتقاداتی از قبیل :
«چرا متروهاشون انقدر کثیفه ؟
چرا مردمش انقدر بی حال و بد ترکیبن ؟
ساختموناشون چرا انقدرقدیمی و دود گرفته است ؟
هوای اینجا که از تهران هم آلوده تره !!!!!!…
خونه هاش چرا انقدر کوچک و گدائیه ؟
… اقلا ما درایران کولر داریم ..
تو بازار تهرون که جنسها به مراتب شیکتر از گالری های اینجاست …… »
خلاصه حرف ها و نقدهائی از این دست، که شنیدن و باز شنیدنشان دم و بازدم را دچار اختناق می کند، ستون فقرات فرهنگی آدم را بکلی خم می سازد، وخستگی مزمنی در سر و جان می نشاند که شاید تنها با مصرف چند کیلو والیوم و چند هزار سال خواب وفراموشی و دوری گزینی از شیوه ی تفکرهم میهنانت، بشود از دست آن خلاص شد. ولی در آنچه که به من مربوط می شود، می دانم که چاره ی همه ی این خستگی ها و دردهای جسمی و روحی من نه استراحت است و نه خواب و نه آسپرین و نه والیوم ونه هیچگونه آرامبخش دیگری.
چاره ی درد من تنها یک چیز است : نو شتن وبازهم نوشتن. تنها برگشتن و به دست گرفتن قلم و ملاقات با دنیای خیالی و آفریده های رؤیائیست که قادر است کمی مرا از دست این خستگی توان گیر رهائی ببخشد. برای همین هم امشب، بعد از انجام فرایض و و ظایف شرعی مذهب مهمانداری، به حاضران و زائران، شب بخیر می گویم و به بهانه ی نوشتن چند نامه ی اداری ضروری، به خلوت و تنهائی صندوقخانه ی زیر شیروانی یعنی تنها جائی که هنوز به مقدم مهمانان مشرف نشده پناه می آورم. ولی در حقیقت می خواهم به نیاز و درخواست مهمانانی از سیاقی دیگر رسیدگی کنم. می خواهم به وسوسه وکشش شخصیتهای خیالی آخرین رمانم که نیمه کاره رهایش کرده ام پاسخ بدهم. شخصیتهائی که با همه وجودم دوستشان دارم و از آن هراس دارم که اگر بیش از این رهایشان کنم، همچون پریزادگان از من بگریزند و دیگرهر گز نتوانم آنها را به فام قلمم اسیر سازم.
ماجرای این رمان تخیلی در قرن نوزدهم و در اوج شکوفائی لیدها ی رمانتیک آلمانی، می گذرد. یعنی به زمانی که موسیقی دانان پر توانی همچون شوبرت، شومان، برامس، هو گو ولف وگوستاو مالر و بسیاری دیگر، بر پایه ی اشعار شاعرانی مانند شیلر و هاینه و گوته و روکرت، لید یا غزل های آهنگین می ساختند و بدین ترتیب پیوندی زیبا میان شعر و موسیقی بوجود می آوردند.
در همین دوران پر شور، موسیقی دانی به نام یوهان گستلر که شیفته ی طبیعت و اسرار آن است در پی جستن الهامی از برای لید ها یا غزلهای آهنگینش به جنگلی انبوه و بی انتها می رود. ضمن گردش در اعماق جنگل، ترانه ای زیبا می شنود و سخت مجذوب آن می شود. ترانه سرشار است، غنی ست. همه چیز در آن بیان شده : غم و شادی، بیم و امید، عشق و نفرت، ترس و شهامت، نبرد و مبارزه ، مستی و هشیاری، باور به هستی و نیستی ، مرگ و رستاخیزو بسیاری لطایف و نکته های دیگر.
یوهان که پیش از این هرگز شعر ونغمه ای به آن زیبائی نشنیده است، تصمیم می گیرد به دنبال سر چشمه ی آن بگردد تا ببیند آن سروده ی جادوئی که فضای جنگل ازآن پر شده است، از کجای آ ن بیشه ی انبوه بر می خیزد ؟
موسیقی دان شیفته روزها و شبها وحتی فصلهای پی در پی، دل جنگل را می پیماید. ولی آخر سر، در می یابد که آن ترانه ی زیبا بر خاسته از ذات طبیعت است. آن جست و جو گر شوریده، در آن سیر و سلوک خود کشف می کند که آن زیبا غزل آهنگین، چیزی جز گفت و گو ی درختان و گیاهان با عناصر طبیعت نیست. آن روئیده های سبز جنگل اند که از گیرودار هستی سازخودبا باد و باران و ابر و مه نور و تاریکی و ماه و خورشید …… همچون خنیاگرانی چیره دست، شعرو نوائی همساز، سروده اند.
یوهان مجذوب از شناخت آن عرفان آهنگین که در دل طبیعت جای گرفته، بر آن می شود که از آن آهنگها که تنها با گوش جان میتوان شنید، برای لیدها یا غزلهایش الهام بگیرد وآنچه را که می شنود به زبان موسیقی درآورد. او چنین می کند. روزها و شبهای مداوم گوش به نغمه ی طبیعت می سپارد و الحانی بی نطیر میآفرنید. نغمات او آنقدر زیباست که حتی درختها را فریفته ی خویش می سازد. هیچکس تاکنون قصه ی آن کهنسالان سبز را که قصه ها و غصه ها از زیست خویش در آن بیشه ی سیاه و انبوه در دل دا رند، به این زیبائی به زبان در نیآورده بود. هیچ کس تا آن زمان درختان را به شنیدن تبلور آهنگین قصه ی خویش فرا نخوانده بود. یوهان از زبان آن شاهدان سبز سخنی ملحون، اما با بیانی انسانی ساخته بود .
دیگر زندگی بدون ترانه های یوهان از برای درختان ممکن نبود. به همین خاطر، روزی از روزها جادوی جنگل او را در می رباید. درختان یوهان نغمه پرداز را از آن خویش می سازند. او در جنگل تولدی دیگر می یابد. ولی موجودی می شود شگفت انگیز. او دیگر نه درخت است و نه آدم. فرزند مشترک جنگل وشعرو موسیقی، درختیست تنومند با سر و چشم انسانی ولی یال و کوپال درختی. از تنه ی او شاخه های عظیمی روئید ه اند که از آنها غزلهای آهنگین به گوش می رسد.
سالها از نو زایش و زندگی شگفت انگیز یوهان در جنگل می گذرد. آوازه ی او در همه سرزمینها و اقالیم دوردست می پیچد. بازار شایعات اوهام بر انگیز گرم می شود. زائران و جنگلبانان اورا تعبیر به جادو می کنند. می گویند: » آن شیطان است که در آن بیشه خانه کرده است. زیرا فقط شیطان است که می تواند چنین پیوندی بوجود آورد. نه آدم می تواند درخت بشود و نه هیچ درختی میتواند نغمه پردازگردد. » همگان را از آن بیشه وحشتی عجیب در دل می افتد. دیگر کسی را یارای نزدیک شدن به آن مکان جادوئی نیست. یوهان و آن بیشه ی انبوه هر روز تنها تر و تنهاتر می شوند تا آنجا که دور جنگل را تارهای ناگریز و نا گذر می بندند و یوهان و آهنگها و درختان در عزلتی ابدی فرو می روند.
اما شبی از شبها، شاهزاده خانم زیبائی به نام اینگرید، با چشمان سبز و گیسوانی مشگین، که استوره ی درخت غزل گو و غزل نواز را شنیده و مجذوب هستی شگفت انگیزآن روئیده ی خنیاگر شده است، از دست و چشم نگهبانان مزاحمش فرار می کند وپنهانی از برای دیدن آن آفریده ی عجیب، به سوی اعماق جنگل روان می شود. از سیاهی ها و سایه هائی که جنگل را فرا گرفته، بی ترس و واهمه می گذرد تا به پای درخت نغمه سرا می رسد. شاهزاده خانم زیبا با شنیدن ترانه های آن درخت – آدمی با همه ی وجود عاشق و شیفته می شود. تمامی شب را در پای یوهان می نشیند و از او طلب می کند که برایش بخواند و او را با افسون زیبای هنری که از پیوند انسان و طبیعت به وجود آمده آشنا سازد.
کارآن دوستی وآن پیوند عجیب، میان اینگرید و یوهان بالا می گیرد. دیگر هر نیمه شب، آن زن دلفریب، از قصرپدر پنهانی می گریزد و خود را به پای درخت سحر آمیز رسانده و به پایش می نشیند تا ترانه هایش را برای گوشهای تشنه ی او زمزمه کند.
هر کدام از لیدهای یوهان قصه ای دیگر از زیست درختان است. رمزی از پیوند ذهن آن جوان خلاق با ذات طبیعت است. اینگرید هرچه بیشتر می شنود مجذوبتر و عاشقتر می شود. هر شب ترانه ای و هر شب رازی از هستی جنگل از زبان آهنگین یوهان غزلسرا در دل شب می پیچد و اینگرید زیبا را پیش ازپیش مفتون می سازد.
شبی از شبها اینگرید از یوهان می خواهد که برایش از طنین ترس درختان به هنگام تیره شبان پائیزی و وزش باد هولناک که تن پوش سبز درختان را از پیکرشان به در می کند، چامه ای بخواند. یوهان در پاسخ درخواست اینگرید چنین می خواند : …….
تا اینجای داستان را نوشته بودم که ناگهان، مهمانان عزیز ما همراه با یک خروار زرشک و زعفران و گز و سوهان و نان سنگک و لواش و» سبزی تازه برای قرمه سبزی» و یک عالمه لطف و محبت دست و پاگیر و یک کشتزار سیار که از آن گیاه همیشه سبز توقع روئیده است، سر رسیدند ومن، اینگرید و یوهان و لیدهای شاعرانه و سبزی و سحر جنگل و باد و طوفان و پائیز و دیگر عناصر تخیلی را چند روزی در میا نه ی حالتی بس شاعرانه رها کردم و سر اطاعت به فرمانهای باور «مهمان حبیب خداست » فرود آورده، دل و گوش به در گیریهای دیگری سپردم. اما امشب صدای فریاد و ناله ی اینگرید آن زن عاشق، که درنیمه های شب، پای تنه ی یوهان به انتظارشنیدن غزل پائیزی، رهایش کرده بودم، مرا به خود می آورد، به خلوت صندوقخانه می کشاندم و دوباره قلم در دستم می گذارد تا داستان را از سر بگیرم.
هوای صندوق خانه، گرم و گرفته است. دور و برم پر از میز و صندلی وانواع و اقسام اثاثیه ی قدیمی ست. همه بر سر ربودن حواس من با هم مسابقه گذاشته اند. ازاولین تختخواب و میز تحریر و صندلی و اسباب بازیهای دوران کودکی روشنک که حالا دیگر برای خودش تبدیل به بانوئی جوان ودرسخوانده شده است، تا پرونده ها ی کاری و میزقدیمی نقشه کشی معماری آرمان که دیگر ازآن بهره ای نمی برد، ونسخه های جلد شده ی پایان نامه ی دکترایم و صدها سری کتاب و مجله که من دلم برای خواندن و یا دوباره خواندنشان پر می کشد، هر کدام مجموعه ای ازخاطرات تلخ و شیرین را به یادم می آورند و تمرکز را برایم سخت می سازند. اما جاذبه و افسون داستان یوهان بالاتر از همه چیز است. تا بدانجا که قادر است مرا از پیرامونم جدا سازد؛ پروازم دهد وفرا سوی زمان و مکانی که در آن قرار گرفته ام بکشاندم. دست می برم و از زیر و خم همه ی وسائل گرد زمان گرفته وتلمبار شده، میز تحریر دوران دانش آموزی روشنک را بیرون می کشم و پشت آن می نشینم و دل به دنباله ی ماجرا می سپارم .
خب کجا بودیم ؟ آها ! اینگرید شاهزاده خانم زیبا در پای درخت نشسته و می خواهد که یوهان برایش از قصه ی ترس درختان به هنگام تیرگی شب و وزیدن باد پائیزی بخواند. این قسمت بسیار اهمیت دارد و باید با ظرافت تمام نوشته شود. چون در این گفت و گو در حقیقت یوهان از زبان درختان بسیاری از رازهای انسانی را نیز بیان می کند و زندگی طبیعت را با زندگی انسان پیوند می زند. خب شروع می کنم :
اول وصف شب :
آری شب در جنگل نشسته، آسمان چادری از مخمل سیاه بر روی درختان کشیده. هیچ روزنه ای نیست، حتی ماه و ستارگان نیز از این شب غایب اند. اینگرید لباسی از پرنیان نقره ای بر تن دارد، گیسوان سیاهش را بر شانه های بلورین آویخته و منظره ای بس بدیع بوجود آورده. اگر ماهیست ، پیکرآن سیمین بر سیمینه پوش است و اگر شبیست، آن گیسوان سیاه فرو هشته به دامن اوست که نام شب را دوباره فرا یاد جنگل می آورد .
دخترک زیبا، پیکر پرنیانی خویش را در پای تنه ی تنومند آن در خت سحر آمیز رها کرده. آنچنان واله و شیدا، آنچنان شوریده و شیفته که گوئی سر بر سینه ی دلدارش گذاشته و چشم و گوش به آواز عاشقانه ی او دوخته است .
یوهان در پاسخ خواهی دخترک زیبا می خواند بس عارفانه :
» آه! ای دخترک زیبارو، هم اکنون، گوش فرا ده،
میخواهم از برایت آشکار سازم،
که درختان چگونه تیرگی شب را به گردش نور در رگهایشان بدل می سازند،
هم اکنونت می گویم،
که چگونه چرخش هولناک باد پائیزی را، که پیکر برانداز سبزی درختان می شود،
به رقصی دل انگیز بدل می کنند،
آری این راز گوش کن و فراگیر،
درختها ، تنها یک اسم شب دارند.
وحشت مردن نور و براندازی پیکر سبز را تنها «باور عشق» باطل می کند.
آری درختان شبهای پائیزی عاشق می شوند، تا در بهاران زنو سبز و جاری شوند .
آری ای مه پیکر سیمینه تن سیمینه پوش، این آهنگ را بشنو،
این رقص، سحر است، سحر باطل ساز تنهائی و بی پناهی درختان است . ……..»
اینگرید ترانه ی زیبای یوهان را می شنود و از همیشه عاشقتر و از همیشه مجذوبتر می گردد. در دل آرزو می کند که جای یکی از آن درختان جنگلی می بود تا یوهان برای او نیز آهنگی می ساخت. آرزو می کند او نیز یکی از آن رویندگان سبز بود تا آن خنیاگر شاعر، از راز دل او هم پرده بر می داشت و به زبان جان بخش موسیقی بیان می کرد. او در پاسخ یوهان میخواند :
» آه ! ای نغمه پرداز بزرگ ، ای داننده ی رازهای سبز، تو که چنین از تیرگی قلب شبان جنگل خبر داری ، تو که اسم شب عاشقان این بیشه را میدانی و میخوانی ،
از چه رو نوای قلب مرا نه می شنوی و نه می خوانی ؟
اگر نوید عشق، شبهای پائیزی درختان را به صبح بهاران می رساند،
پس به من بگو من در این پائیز بی برگی،
بی » هیاهوی ترانه ی عشق» ، چه گونه می بایدم به بهار رسیدن ؟
بخوان یوهان ، ترانه ی قلب تشنه ی مرا نیز بشنو و بخوان …… «
آماده می شوم که پاسخ عاشقانه ی یوهان را بنویسم که چند ضربه ی جسورانه به در صندوقخانه مرا از حال و هوای خودم بیرون میآورد. اول فکر می کنم حتما همسرم مخفیانه به دنبالم آمده و یقینا می خواهد از بابت تنها گذاشتن حرم زنانه ، مرا به یک سرزنش حسابی مهمان کند. من هم در صدد بر میآیم تا با کمی دیپلماسی و وعده و نوید برای جبران این غیبت شبانه، او را به دنبال ادامه ی بحث مهم» تجسسات اتمی » بفرستم. ولی بر خلاف انتظارم می بینم که پشت در گلناز خانم زن جوان و ملوس دکتر کمال است. حتما دلش برای صحبتها و نجواهای زنانه ای که با من می کند تنگ شده. هفت شبانه روز است که دل و گوش مرا با درد دلهای خود پر کرده. چندین شب مداوم است که همه نوع حرف و نقلی از آن شهرزاد قصه گو شنیده ام . از ماجراهای هیجان انگیز خرید کت و شلوار و پلیورو زیر شلواری برای آقا کمال گرفته تا یافتن بسکتهای کاتر پیلاری برای گلنوش و نینوش و خاطرات سفرش به سوریه و خوردن سه روز پشت سرهم آب گوشت با گوشت گوسفند فرد اعلای تازه ذبح شده در غربت و همچنین شکایت از فیس و افاده های سر وناز خانم همسر آقا جمال و نگرانی از بابت یافتن و یا نیافتن لباس شب با پارچه ی زرق و برقی برای مراسم عقد و عروسی نوه دائی حاج غلامحسین که قرار است درشهریور ماه در تهران برگزار شود و غیره و غیره، همه را برایم گفته وخلاصه «از درون من نجسته اسرار من» . هیچ نگفته تو کیستی و در این شهر به قول خودشان دود و غمزده از بهر چه زیستی؟ نمی دانم دیگر امشب چه حرف و نقلی برای گفتن آورده است ؟
با صدائی که اگر کمی هوش داشت می فهمید که هنگام مناسبی را برای گفت و گو انتخاب نکرده جواب میدهم :
بله بفر مائید گلناز خانم چه فرمایشی دارید ؟
زن جوان و خوش دهان، با احتیاطی موذیانه، که یعنی هیچ قصدی از برای آرزردنت ندارم، سر به اطاقک مخفیگاه من کرده و با تعجب می پرسد :
-
«وای سیمین خانم خاک عالم بر سرم. چرا اومدید اینجا و توی این جای تنگ و تونگ و گرم نشستید ؟؟ !!! من فکر کردم شما تو دفترتون هستین . حتما اون دوتا وروجکها گلنوش و نینوش مزاحم شدن و نگذاشتن شما به کار دفتریتون برسین. الساعه میرم صداشون می کنم .»
من به دروغ و ملهم از پروتکل ایرانی حفظ روابط خانوادگی پاسخ میدهم :
-» نه گلناز خانم به خدا مهم نیست. بگذارید بچه ها سرشون گرم باشه. اصلا من همیشه میآم اینجا کار میکنم جای دنجیه و بی سر و صداست و …. «
گلنازخانم منتظر بقیه ی توضیحات من نمی شود و شروع می کند به بیان منظور اصلی حضورش .
– «سیمین خانم می خواستم بگم، یعنی راستش !! ،یعنی …می گم ها ، بهتره این سبزی های تازه ی قرمه سبزی روکه ما از ایران آوردیم، همین امشب بشوریم و بگذاریم آبش بره و فردا سرخ کنیم و گرنه می گنده و حروم و حرس می شه. حیفه به خدا ملک جون اینارو با یک دنیا آرزو به سبزی فروش بازار روزمیدون تجریش سفارش داده که بیآره پاریس و یه قرمه سبزی با سبزی تازه براتون درست کنه ….»
پاسخ میدهم :
-
» دستشون درد نکنه . ولی الان دیگه یک خورده دیر وقته. بعد هم من چند تا نامه ی اداری و کاری دارم که باید بنویسم و اصلا وقت این کارهارو ندارم . اگه اجازه بدین با شه فردا……. «
باز حرف مرا قطع می کند و جوابی خود می برد و خود می دوزد و می گوید:
-» نه ! بابا کی خواست مزاحم شما بشه ؟! شما اصلا کاری به این کارها نداشته باشین. من و ملک جون بیکاریم و خودمون بهش می رسیم. همه کارشو خودمون می کنیم. دیگه هرچی این چند روز زحمتتون دادیم و هی واسه ی ما شام و ناهار پختین بسه. حالا دیگه نوبت ماست که یه خورده تن به کار بدیم. آخه مهمون یه روز گفتن، دو روز گفتن، هر چیزی یه حدی داره… «
از یک جای ذهنم، نمی دانم کجا، پاسخی ایرانی پیدا می کنم و می گویم:
-» آخه شرمنده می شم والله . به خدا درست نیس شما به زحمت بیفتین …….»
باز مصرانه بر سر حرف خویش باقی ، می گوید :
– » وا !! دشمنتون شرمنده باشه ! به خدا من اگه آشپزی نکنم حوصله ام سر میره. من که مثل بعضی ها نیستم که کنگر بخورن و لنگر بندازن .. شما فقط به من بگین آبکشهای سبزی شوری کجا س، بقیه اش به عهده من وملک جون.»
من، چون می دانم که جٍرٌ و بحث بی فایده است و وقتی سودای قرمه سبزی، سر و جان یک زن ایرانی را فرا می گیرد، تا به منظورش نرسد ول کن معامله نخواهد بود ، تسلیم می شوم. بنابر این، یک بار دیگر سوز و گداز اینگرید را در پای درخت آواز خوان رها می کنم و همراه گلناز خانم رهسپار آشپزخانه میشوم. سر راه یک چاق سلامتی هم با بقیه ی مهمانان می کنم. نهضت شب همچنان ادامه دارد. بحث» تجسسات اتمی» حالا دیگر به بیراهه و به جاهای باریک کشیده شده است. صحبت ازبیرون راندن لشکر عمو سام از عراق می رود و پس گرفتن تیسفون پایتخت شاهنشاهی ساسانیان و لت و پار کردن اسرائیل وسایر خیالبافیهای قدرت طلبانه … جوعبوس و خطرناکی سالن را فرا گرفته اما دکتر کمال، خوش اشتها با دیدن من و گلناز که رهسپار آشپزخانه هستیم، گل از گلش می شکفد و می گوید:
» تبارک الله و احسن الخالقین، آفرین خانم ها بروید به آشپزخانه و فکرشکم ما مردان بی نوا باشید . «
صدای قهقه خنده بلند میشود .
می روم به آشپزخانه، جای آب کش هائی که برای شستن سبزی ها لازم است به گلناز خانم نشان می دهم و با یک دنیا تشکر اجباری و ورم کرده، به امید دوباره بازیابی آرامش چند لحظه ی پیش راهی پناهگاهم می شوم. ولی وجدانم زنگ می زند: چه معنی دارد که مهمان برود در آشپزخانه و صاحبخانه بنشیند سرکار دفتری ؟ آنهم زن!!!؟ این در قاموس آن پروتکل معروف، اصلا نمی گنجد! آلآن چه فکری می کنند؟ کمی شک و تردید به دلم راه پیدا می کند و نزدیک است منصرف شده به آشپزخانه بر گردم که ناگهان ، جیغ بنفش اینگرید،آن سوپرانوی soprano پر توان که منتظر پاسخ یوهان نشسته است، از دل جنگل گوش و دلم را به شدت می لرزاند و مرابا هیجانی غیر قابل گریز به سوی خود می خواند. بر می گردم وخودم را دوباره به نواهای جنگل می سپارم و سعی می کنم دنباله ی داستان را از سر بگیرم .
خب کجای کار بودم . آهان نوبت پاسخ یوهان است :
یوهان در خود الهامی نوین و جانی تازه حس می کند. زنی زیبا و نیمه عریان در شبی تیره و تار بر پیکر او آویخته و از او ترانه ی عشق می خواهد. راز بردباری در برابر ستمگری خزان را می جوید تا به بهار برسد ؟ این نخستین بار است که اینگرید چنین تشنه و عاشق ازاحساس خود با یوهان صحبت می کند. این اولین باریست، ازپس شبهای پی در پی رازو نیاز و شعر و موسیقی که اینگرید، آن زن شیفته ازبی برگی درخت پیکر خویش و نیازش به طراوت عشق سخن می گوید. اونیز می خواهد ترانه ای داشته باشد. گوئی شعری گیرا در درون دارد، که می خواهد به سخن موسیقی بیان کند.
ولی یوهان، آن خنیاگر سبز، در می ماند. نمی داند که در چه گامی باید ترانه ی اینگرید را بسازد و در آن چه بر زبان آورد که گویای راز او باشد. او ده ها سال است که ذاتش با موسیقی و طبیعت پیوند خورده و آفریده ایست نباتی و آدمی. نه این است و نه آن و هم این است و هم آن. او بسیار سروده از:
هیاهوی رقصان برگ درختان به زیر بارش ابر،
ازهلهله ی پیوستن شبنم به جاری آب ،
از شادی شاخ در خت در خم برف،
ازسرود چشمه ها به هنگام جستن نور….
ولی سرود اینگرید و راز اینگرید چیز دیگریست. یوهان آرزومی کند که بتواند از راز دل اوپرده بر گیرد و از آن چامه ای آهنگین و زیبا بسازد. آرزو می کند که…….. .
در شگفتی احساس یوهان سیر می کنم که صدای باز شدن بی محابای در، این بار بدون اعلام، و بدو ن جواز ورود، مرا از سیر و سلوک عارفانه ی آن درخت –آدمی دور می کند. اگر عریان بودم و کسی این چنین مرا غافلگیر می نمود، کمتردچار عذاب می شدم تا در این حالت که در پیچ و تابهای زمینه و زمانه ای تخیلی سفر می کنم و کسی مرا در میانه ی راه از پیشروی باز می دارد.
بازهم گلناز خانم است. نمی دانم دیگر چه لازم دارد .
با صدائی لرزان وعصبی می پرسم :
-
«بله گلناز خانم این ملا قات را دیگر سبب چیست ؟»
با ناز و کشش وطمأنینه گزارش هیجان انگیزشسته شدن سبزیهارا میدهد و می گوید:
-» سیمین خانم می ببخشیدا ،یعنی می خواستم بگم، یعنی ما سبزیهارو شستیم وبا چلوارهایی مخصوصی که از ایران آوردیم سریع السیر آبش رو هم گرفتیم . آماده سرخ شدن شده . «
ذهنم به سختی از آن فضائی که بودم کنده میشود. صدایم خشک است. تارهای صوتیم در جنگل باقی مانده. ولی با چند سیم یدکی نغمه ای گرفته و بی حال می سازم و می گویم :
– » خب دستتان درد نکند. فکر میکنم حال دیگر می توانید بروید و استراحت کنید. برنامه فرداخیلی سنگین است. می خواهم ببرمتان،» جنگل یوهان «… یعنی، ببخشید ، منظورم این است که می خواهم ببرمتان ،جنگل و قصر فونتن بلو را ببینید …… «
زن جوان بازهم من من می کند و می گوید :
.
– «……. اهه ! ولی من فکر می کنم ….. یعنی می خواستم بگم اگه همین امشب این سبزیهارو سرخ کنیم ها، خیلی بهتره. دیگه فردا صبح زود با گوشت و لوبیا بارش می گذاریم و یک ساعته حاضر می شه. عوضش وقتی از گردش و خرید بر می گردیم ، یک قرمه سبزی فرد اعلاء منتظرمونه … شما فقط بگین روغن و تابه های سرخ کردنی کجاس من خودم ترتیبشو میدم. راستی اینم بگم ها، به خدا نمی دونین چه قدر ملک جون خوشحاله. بین خودمون باشه ها، وقتی دیده بود شما به سبزیها، اعتناء نکردین خیلی رفته بود تو لب و بهش حسابی بر خورده بود. فکر کرده بود شما از قرمه سبزی و این جور رقم غذاها بدتون میآد ……. همه اش می گفت کاش گردنم می شکست و انقدر خودمو سبک نمی کردم که اینهمه راه سبزی تازه وردارم بیارم پاریس … ولی حالا می گه اگه شده تا صبح هم سر پا وایسم این قرمه سبزی رو واسه بچه ها درست می کنم …. «
در دل می گویم :» و شیطان زن را آفرید.» ولی در پاسخ می گویم :
-» گلناز خانم به خدا اسباب زحمته. آخه فردا هم روز خداس . حالا چه توفیری می کنه ؟ فردا صبح زود بهش می رسیم. من که به شما گفتم الان کار دارم. بعد هم اگر امشب سرخ کردنی راه بیاندازید بوی قرمه سبزی تو خونه می پیچه، دیگه کسی خوابش نمی بره و همه تا صبح رویای قرمه سبزی را می بینن…. «
گلنازخانم باز هم منتظر موافقت من نمی شود ودر پاسخ، با لحنی طنزآلود می گوید:
-» وا چه رویائی بهتر از رویای قرمه سبزی ؟»
من دیگر این بار صد در صد متقاعد می شوم که اصولا مقاومت بیفایده است . بنابر این باز برای ادامه ی نهضت طبخ قرمه سبزی، جول و پلاسم را از دنیای اسرار آمیز شعر و موسیقی جمع می کنم و به همراه بانو گلناز به طرف آشپزخانه راه می افتم .
در آشپزخانه، ملک جون که معلوم است غیر از نمازهای خودش، نمازهای قضا شده ی کافران این خانه را هم خوانده است، با چشمان از پیش خدا بر گشته از من استقبال می کند. ولی با نگاهی شیطانی و با زبان بی ز بانی به من می گوید :
«….. الان یک خورشی برات می پزم تا بفهمی آشپزی ایرونی یعنی چی؟ هر چی این چند روزه از این آشغالها ماشغالا ، از این شنیتسل منیتسلا و استیک مستیک ها و کرم و قورباغه های فرانسوی ، به خورد ما و اون شوهر بدبختت دادی دیگه بسه. غذا یعنی غذای ایرانی و بس ….. »
باری در این ساعات دیرگاهی شب، درخواست بانوان مؤمن و خدمتگزار را اجابت می کنم وغیر از تابه های سرخ کردنی جای روغن وگوشت و لوبیا و سایر مخلفات راهم نشان میدهم و باز یک دنیا تعارف و تکریم اجباری برای خدمتی که من در خواستش را ننموده ام، به حضورشان تقدیم می دارم وبه پناهگاهم بر گشته سعی می کنم خودم را دوباره به دل جنگل خیالی برسانم. ولی اعصابم حسابی بهم ریخته،» چینی نازک تنهائیم» ترک برداشته و مشکل میتوانم رشته و نخ اصلی داستان رابه دست بگیرم. آهسته می نشینم پشت میز و سعی می کنم آخرین لحظات را در ذهنم باز سازی کنم:
خب کجا بودم ؟ آها ، یادم آمد . یوهان از احساس و درخواست عاشقانه ی اینگرید شگفت زده شده و در پاسخ می گوید :
«آه ای اینگرید زیبا کاش می توانستم در همین لحظه به صورت مردی زیبا و طناز در آمده و در دل این شب سیاه و تاریک با تو زن زیبا عشقبازی کنم ( خلاصه یک حالی با هم می کردیم ) — !!!!!!!!.»
ولی !!نه و نه و نه !!!!!!!! این جمله ای نبود که من می خواستم بنویسم. این با آنچه در دل داشتم خیلی فرق دارد. احساس یوهان و پاسخ او باید رنگی هنری و عرفانی داشته باشد. فکرو پاسخ او باید ماوراء یک انسان خاکی باشد. نمی خواهم داستانم مثل ماجراهائی بشود که به درد فیلم های والت دیسنی می خورد:
ـــــ آری یوهان از طلسم درختان جدا شد
و با اینگرید ازدواج کرد و صاحب ده فرزند شدند
و تا پایان عمر با هم زندگی خوشی را ادامه دادند ــــــــــ هرهر هر هر!!!!!!!!!!!!!
نه! پایانی چنین، منظور نظر من نیست. نه و نه ! این عشقی از سیاق دیگر است. در اینجا نباید نقش شعر و موسیقی فراموش بشود. آنهم موسیقی که از دل ذات هستی بر می خیزد. راهی را که آن آفریده ی اساتیری از برای یافتن عشق در این جهان نشان اینگرید می دهد، نباید در قالبهای اندیشه ای همگانی بگنجد. آه! ولی خدایا ،خداوندا……. !!!!!! …. ولی چه گونه باید این بخش را بنویسم …راه دشوار میان اقلیم قرمه سبزی و سر زمین رمانتیک شعر و هنر و عشق را چه گونه باید دوباره طی کنم ؟
چند نفس عمیق می کشم و سعی می کنم در عالم خیال دستهایم را با احساس یوهان پیوند بزنم. به او التماس می کنم تا یاریم دهد و مرا دو باره به عالم خویش بکشاند. احساس می کنم سخت از من رنجید ه است. به در گاه آن آفریده ی بزرگ نیایش می کنم. هزاران پوزش به پایش نثار می کنم تا مرا به خاطر برش های بی محابا و وقفه هائی که در جهان آفرینش های او وارد آورد ه ام ببخشد.
نمی دانم چقدر از این راز و نیاز من با آن آفریده ی خیالی می گذرد. نزدیک است که همه چیز را رها کنم که ناگهان حس می کنم دعایم مستجاب شده است. زیرا، می بینم و می شنوم که در آن صندوقخانه ی گرد و خاک گرفته و گرم و دم کرده، پیامی از جانب یوهان و پاسخی از اینگرید به گوشم می رسد و قلمم آن را بر کاغذ جاری می سازد :
پیام یوهان :
» گوش دار ای آنکه خود به مانند زمزمه ی چشمه ها آهنگین و پر الحانی …
تو را تنها جست و جوی ترانه ی عشق می تواند به سبزی جاودانه ی بهاری برساند .
از آن زمان که غزلهای زیبای چرخش هستی راجستی و شنیدی ،
ار آن دم، که آهنگ کائنات را به درون خویش بردی ،
دیگرت هرگز هیچ طوفانی، تن پوش سبز، ز دلت بر نمی گیرد
دیگرت رویش عشق، در تو نمی میرد …. «
پاسخ اینگرید:
«آه ای یوهان ! شگفتا که تو با من ازجست و جوی ترانه ی عشق هستی می گوئی ،
پس آنچه هر نیمه شب، مر ا زبالین خویش بر می کند و به پای تو می رساند چیست ؟
اگر آن، آهنگ عشق هستی نیست ؟
پس آنچه مرا چنین شیفته و بیقرار ساخته چیست ؟
من سراسر عالم گشته ام وبسی نواها شنیده ام ،ولی تنها ترانه ی ترا بر گزیده ام،
تو که صدای هستی را به غزلهایت بر نشانده ای،
تو که آدمی بودی و گیاهی شد ه ای، ا ما چنین خرسندی ، چنین پر الحانی ،
مراتنها ،یک آرزو در سر است ،
مرا تنها یک چیز می تواند به بهاری جاودانه برساند
و آن نیست جز از پیوستن به قلب آهنگین تو
کاش میتوانستم آوائی ز آواها ……….»
هنوز کلمه ی» آوا» را ننوشته ام که صدای مهیبی از آشپزخانه بلند می شود و بی رحمانه مرا از شنیدن مناجات آرامش بخش اینگرید به پای یوهان محروم می سازد .
سراسیمه از سر جا بلند میشوم و خودم را به قبله گاه این » شکم بی هنر پیچ پیچ می رسانم». می بینم درگنجه ها باز شده و چندین قابلمه و ماهی تابه بر روی هم سر خورده و وسط آشپزخانه ولو شده اند. آنارشی عجیبی بر صحن مطبخ حاکم است. همه چیز بهم خورده. محتویات گنجه ها مثل لشکر شکست خورده روی میزپهن شده است. حال و هوای عجیبی ست . می پرسم :
-» ای داد بیداد چی شده ؟ انگار اینجا کن فیکن شده است «
این دفعه سرونازخانم ،همسر مهندس جمال هم که به تشکل فرا هم آوری قرمه سبزی، به گلناز و ملک خانوم پیوسته، با خنده ی مسلسل و عصبیی که خیال بند آمدن هم ندارد، پاسخم می دهد :
-
هیچی به خدا هر هرهرهر … ملک جون دنبال یه ماهی تابه روحی(روئین) می گشت، که یک هو همه قابلمه های تو گنجه هاتون رو ریخت رو هم از اونجا هم پرت شد وسط اشپزخونه هرهرهر……
می پرسم :
-
-» ماهی تابه روحی دیگر چه صیغه ایست ؟ مگه همینهائی که بهتون دادم مناسب نیست ؟
این بار دیگر ملک جون به میان میآید واز برای دفاع از ارزش و ناموس قرمه سبزی و توجیه بی نظمی که در آشپزخانه، آنهم در این ساعت شب تولید کرده، نطق مفصلی با همان لحن پر محبت و دست و پا گیر ایرانی، ایراد می کند و می گوید :
-» سیمین خانم الهی قربون سرت برم . این دفعه که ما خواستیم بیائیم فرانسه ها یادت باشه بهمون بگی که یک سری لوازم درست و حسابی طباخی برات سو غات بیآریم. آخه این تفلون مفلونهائی که شما دارین که به درد غذای ایرونی نمی خوره !!! جونم ، عزیزم تابه باید جنسش روحی باشه که همچی جلز و ولز سبزی رو در بیآره. قابلمه هم باید مسی باشه که ته دیگش همچی حسابی قروچ قروچ کنه. بهتون بر نخوره ها، ولی به خدا واسه همینه که ته دیگهات انقدر بی مزه و بی حال در میآد دیگه …… «
من تازه اندکی متوجه می شوم که جریان از چه قرار است. ولی در نهایت ادب و تواضع پاسخ می دهم :
– «به روی چشم ملک خانم حالا شما این دفعه را به خوبی خودتون ببخشین . انشاءالله سفر بعد،همه ی وسائل رو پیش از آمدن شما تغییر می دیم. اصلا به بازار مسگر های بروجرد سفارش می دیم پیش از ورود شما ،یک سری لوازم پخت و پز مفصل با هواپیمای ایر باس برامون بفرستن تا کمبودی از این لحاظ نباشد. «
خنده های سرو ناز با شنیدن این تعبیر و تفسیر من شدت می گیرد. حالا نخند و کی بخند. پیش خودم می گویم، خدایا همه چیز به کنار، از پس خنده ها بی مزه این یکی دیگر چه گونه باید بر بیآیم ؟
بالاخره پس از عذر خواهی بابت نقص وسائل فنی خانه که شایستگی پذیرائی از سبزیهای فرد اعلای بازار روزمیدان تجریش را ندارند وتعهد برای فراهم آوری ساز و بر گ آشپزی سنتی، ریخته پاشیدگی ها را جمع می کنم و نظمی به آشپزخانه می بخشم، تا دوباره چرخ تهیه ی قرمه سبزی به کاربیفتد. ملک خانم، هم با اکراه راضی می شود، فعلا با همان وسائل فرنگی و به درد نخور ما قرمه سبزی کذائی را باربگذارد. اما پیش از آغاز کاربا لحنی آمرانه از من می پرسد :
-
» ببینم سیمین خانوم شماها کره، مره تو دم دستگاهتون پیدا نمی شه ؟ آخه من همیشه سبزی قرمه سبزی رو با کره سرخ می کنم. هم خوشمزه تر میشه و هم خوش عطر تر. »
با یک دنیا احتیاط و ترس و لرز که نکناد، خدای ناکرده، چیزی بگویم که به حیثیت و ناموس قرمه سبزی بر بخوراد پاسخ میدهم :
-
«….. …. البته یه چیزائی تو یخچال به اسم کره داریم؛ ولی معمولا ماسبزی را سرخ نمی کنیم. اگر هم بکنیم با روغن گیاهی سرخ می کنیم. چون راستش برای همه ی ما، به خاطرکبر سن ومسائل دیگر مثل کلسترول وفشار خون بالا و غیره، کره مضر تشخیص داده شده و تجویز شده که روغن گیاهی مصرف کنیم .»
و لی ملک خانوم، دست بردار » ایدئولوژی کره» نیست و در پاسخ من مانیفست مفصلی بر زبان میآورد و با هیجان می گوید:
– » ببخشید، ببخشید ، همین جا درزش بگیر !!!!. کدوم خری چنین حرفی زده ؟ اگه دکترها گفتن که واسه ی خودشون گفتن …. کل اگر طبیب بودی سر خود دوا نمودی. دکترها خودشون از همه مریض ترن. ننه این رو از من گوش بگیر هیچ آدمی از خوردن نمرده. اصلا که چی خودتو شوهرتو اون دختر جوونت رو بستی به رژیم ؟ دهه واسه همینه که رنگ و روهاتون این طوری پریده است و سگرمه هاتون دائم تو همه و با صد من عسل نمی شه خوردتون … از بس هی اینو بخورم و اونو نخورم در میآرین. آدم زنده باید غذا بخوره. غذای با حال و چرب و نرم وشیرین و پر کالری تا واسه ی زندگی جون بگیره. ما یک عمر، خودمون و جد و آبادمون با کره و روغن حیونی غذاهامو ن رو سرخ کردیم، ماشاء الله هزار ماشاءالله چهارستون بدنمونم سالمه. عین شیر نر میمونیم ولی شما فرنگیا با این کره نخوردناو این و اونو خوردنا و نخوردنا هزارتا بلا سر معده و روده و سر و مغز و اعصابتون در میآرین ….. «
کنفرانس سرکار علیه ملک تاج خانم، اند ر فواید خوردن کره پایانی ندارد. حرفهایش در نوع خود جالب است. ارتباط تنگاتنگ خلقیات تنگ ما را که به نظر او ناشی از تغذیه ی بی چربی وبی شیرینی است، خوب بیان می کند . گو اینکه من تا امشب در رابطه با ریشه یابی خلقیات تنگمان، به هر گونه علتی اندیشیده بودم الا تغذیه با کره. مثلا فکر می کردم «بی حالی » و «سگرمه در همی» ما ناشی از دور زیستی از میهن عزیزمان ایران است ویا ره آورد غم سنگینی است که ازاثر مشاهده ی اسارت سرزمینمان در دست دیوان ستم پیشه در دلمان خانه کرده. تصور می کردم این تلخ خوئی ما از سر آن است که به عنوان روشنفکر و درس خوانده جائی در جامعه و زادبوم خود نداریم؛ از هتک حرمت ارزش و آزادیهای انسانی در کشورمان رنج می بریم و خلاصه نه در غربت دلمان خوش است و نه روئی در وطن داریم . اما امشب ملک خانم تئوریهای جدیدی را به میان آورده که میتواند افقهای روشنی در برابر چشم بگشاید. تازه پی به آنچه که در باطن او می گذرد، می برم. دلم برایش می سوزد. فکر می کنم ، آن بانوی سالمند و باورمند به ارزشهای آشپزی سنتی ایرانی، حتما این چند روزه از دست زندگی بی حال وبی کلسترول وغمزده ی ما خیلی برآشفته شده وحسابی جوش آورده است . دلم می خواهد بنشینم وبه پسیکانالیز او از روحیات «سرد مان» و ارتباطش با تغذیه، بیشتر گوش بدهم ولی غرش آهنگی با وزن و سرعت آلگرو alegro در سرو گوشم، مرا ازپرداختن به نکته ی عمده ی » سرخ کردن یا نکردن سبزی مسأله در این است» باز می دارد .
آهنگ طوفان سا و سر شار از شور و التهاب از جنگل و از مرزو بوم یوهان بر می خیزد. دیگر اختیار از خودم نیست. تاب نشستن و گوش کردن به حرفهای ملک خانم را ندارم. باید بر گردم و ببینم در غیاب من چه حادثه ای روی داده؟ باید بفهمم که آن آوای پر طنین و طوفانی چه گونه در میان مناجات آرام اینگرید با یوهان جان گرفته است؟ بنابر این تسلیم رأی ملک خانم شده با سرخ کردن سبزی موافقت می کنم. اما به جای کره، دست می برم و یک بسته مارگارین فرد اعلاء جلوی کدبانوی یک کلام می گذارم و به سرعت خودم را به دیار یوهان افسونگر می رسانم. ولی حس می کنم ،نگاه پر از سرزنش آن بانوی کاردان که فکر می کند درست کردن قرمه سبزی آنهم با کره، آنهم در پاریس، یک فریضه ی الهیست و باید به هر قیمت شده عملی بشود، به پشتم چسبیده و چه بسا دارد مرا با یک مشت سرزنش از بابت ناباوری به باورهای زیست شناسی و تغذیه ی سنتی بدرقه می کند.
وقتی به دل جنگل و به پای تنه ی پر عظمت یوهان بر می گردم و گوش به آن آهنگ پر طنین می سپارم، همه ی ارکان وجودم از وزن و شور و شوقی که در آن نهفته شده به لرزه در میآید. آن غزل پر شور، ظاهرا از درون یوهان، آن درخت-آدمی بر می خیزد. ولی نوائیست دگرسان و لحنی است دگرگون. آن آهنگ طوفان سا بر تر از تمام نواهائیست که یوهان تا کنون ساخته و پرداخته است. خوب که گوش می کنم ، می بینم شعری پر شور به درون یوهان رخنه کرده و از شاخک ها و جوانه ها گرفته تا ریشه های عمیق او را پیموده و حتی خاک زیر پای او را غزلخوان کرده است. حالت و التهاب او نشان می دهد که چکامه ای سر شار دارد در درون آن نائی طبیعت خط به خط سرائیده می شود وهر لحظه، نوائی از جان آهنگین او بر می گیرد تا به منظومه ای بزرگ تبدیل بشود. و آن نیست جز از شعر وجود اینگرید آن زن عاشق و سر شار از انگیزه که با موسیقی یوهان پیوند خورده است .
حال یوهان پر از الهام است. حال ترانه ی اینگرید را بر لب دارد. می خواهد از زبان اینگرید و از زبانه ی موسیقی خویش بخواند و آتشی در جهان بر پا کند.
دارم یوهان را آماده ی خواندن ترانه ی اینگرید می کنم که باز در بی پیکر صندوقخانه باز می شود . این بار گلناز و سرونازهر دو با هم مرا سر افرازمی فرمایند. به نظر می رسد که هوا خیلی پس است. انگار دوتا جاریها، مطابق معمول، با هم منازعه کرده اند وبه داد خواهی و داوری نزد من آمده اند. این دفعه بدون هیچگونه کسب اجازتی هر دو در اطاق صندوقخانه، روی دوتا تا صندلی گردو خاک گرفته مستقر می شوند و سرونازهمسر مهندس جمال آغاز سخن می کند:
– » سیمین خانوم، شما که فرد دانشمندی هستین بگین ببینم، مگه نباید گوشت وسبزی و لوبیا و لیمو عمانی را همان اول کار با هم در خورش قرمه سبزی ریخت تا با هم بپزن و قوام پیدا کنن؟ هر چی من به ملک جون و این شازده خانوم گلناز می گم به خر جشون نمی ره که نمی ره ….»
بعد گلنازخانم همسر دکتر کمال می گوید :
-» نخیر جونم لوبیارو باید جدا پخت چون ممکنه پختش با گوشت فرق کنه. اگه گوشت بپزه و لوبیا نپزه چی ؟ تازه لیموعمانی هم اگه زیاد بجوشه عطرش می ره ….. شما بگین سیمین خانوم حق با کیه؟ هان حق با کیه؟ «
من، واقعا در می مانم که چه بگویم و چه جوابی بدهم؟ جان من وروان من، زبان من و کلام من، همه تا چند لحظه ی پیش، در خدمت پیچ و تاب طوفانی عظیم، در تحقق پیوندی نا ممکن، عشقی اساتیری و سیر وسلوکی خیالی بودند. حال، این دو خاتون جسورو بی پروا به مسآله پرسی و حل غامضی که از عوالم من، لا اقل در این لحظه، به اندازه صد ها سال نوری به دور است آمده اند. حالت کسی را دارم که از بالای قله ای بلند به ناگهان به قهقرای دره ای عمیق پرت شده باشد. سکوت آزار دهنده ای، در اثر تحیر من فضای صندوقخانه را فرا می گیرد. هر دو بانوی داعیه دار چشم به دهان من دوخته اند و پاسخ میخواهند.
نمی دانم حس انتقام است یا عکس العملی طبیعی نسبت به همه مزاحمتهائی که از اول شب تا کنون برایم فراهم آورد ه اند، به هر حال ناگهان نیروئی شیطانی و عجیب همه ی وجودم را در بر می گیرد. تصمیم می گیرم کمی سر به سرشان بگذارم. پیش خود می گویم حال که دانش بنده به درد حل معضلات» قرمه سبزی » می خورد، نباید این دو طلبه ی نیمه شب را نا امید بر گردانم . پس باید پاسخی شرعی از برای جان تشنه ی این مؤمنات که در عین ابتیاع لباسهای زرق و برقی و لختی و پختی، خیلی هم به شعائر مذهبی معتقدند وحتی در پاریس و دور از خاک اسلام زده ی ایران، ترک حجاب و روسری نمی کنند، آماده کرده و تحویلشان بدهم تا مثل جن و بسم الله از من فرار کنند و دیگر برای بقیه ی شب دست از سر من بردارند.
به خاطر این افتخاری که نصیبم شده، اول یک فاتحه برای داستان نویسی خودم می خوانم سپس بادی به غبغب می اندازم و ابروها رامتفکرانه درهم می کشم و بالای منبر می روم و میگویم :
-» …… البته درپاسخ پرسش شما باید بگویم که در این باره میان فقهای اسلام توافق عقیده وجود ندارد. شافعیان را عقیدتی و حنفیان را باوری دیگر است. برای نمونه، امام حنفیان، حضرت آیت الله حامد ابن کاظم سبز واری، علیه السلام، در رساله ی تحت عنوان » قرامة السبزی و قرابت المغزی» ، فرموده اند که مخلوط نمودن سبزی و گوشت و لیمو عمانی و لوبیا، آنهم به یک باره، همانا نشانه ی ایمان است. و حتی از سلمان پارسی علیه السلام، حدیث آورده اند که در یکی از غزوات خویش، در پاسخ مؤمنانی که مانند شما، در این نکته در مانده و مسأله نزد آن حضرت برده بودند، فرمود:
» یا ایهالذین آمنو، والله یحب المومنون یدخلون اخضریات مع الحم ولوبیه و العمانیه و فیها برکاته عظیما.»
یعنی ای کسانی که ایمان آورده اید خداوند مخلوط کنندگان گوشت و سبزی و لوبیا را دوست می دارد و در آن ثواب و برکتی عظیم نهفته است.
و اما ،امام شافعیان حضرت حجه الاسلام و المسلمین، سیدعلی زواره ای دامه برکاته، بر این رساله ردیه ای نوشته و آورده است که هر کس گوشت و لوبیا و سبزی را به یک باره پخت دهد، به ویژه اگر شب جمعه باشد، علی الخصوص اگر تابستان باشد و معاذ الله، اگرماه در محاق باشد ،( در پرانتز مانند چونین شبی)، و پناه بر احدیت، اگر در دیار غربت باشد ،(در پرانتز مانند شما که از وطن خود بدورید ) دچارحالات و اوهامی خطرناک گشته وممکن است از او اعمالی خلاف شرع سربزند. مثلا اگر مرد باشد، جسارت است ولی واجب الغسل می گردد و اگر دوشیزه باشد، خدای ناکرده ممکن است بدون عمل جنابت، بکارت از دست بدهد و اگر زن حامله باشد دچارسقط جنین . ……..بنابراین باید دید که شما به کدام مکتب ….. «
گلناز خانم نمی گذارد من حرفم را به پایان ببرم. در چشمانش وحشتی عمیق می نشیند. حتما فکر می کندمن یک کافر صلبی هستم که حتی گوش دادن به حرفهای من او را به جهنم خواهد برد. اما با لحنی آکنده از شگفتی از من می پرسد :
» وا!! بسم الله سیمین خانوم مگه زمان سلمان پارسی علیه السلام هم قرمه سبزی وجود داشته ؟ مگه مردمون اون زمونا هم ازین جور غذا ها می خوردن و …..»
سرو ناز که از جاری خود کمی زیرکتر و باهو ش تر است، به میان حرف او می دود و می گوید :
» تو دیگه چه قدر خنگی !!! اصلا نفهمیدی . سیمین خانوم داره سر به سرمون می گذاره . «
بعد خطاب به من می گوید :
» شنیده بودیم که خیلی شوخ طبع و سر به سر بذاری ولی نه انقدر …. »
ولی گلناز دست بردار نیست و می خواهد هر طور شده ، بفهمد که عقیده ی علمای اسلام در باره ی قرمه سبزی و مخلوط کردن گوشت و سبزی و لوبیا ….. به یک باره چیست؟. برای همین دوباره مسأله را با من عنوان می کند . اما سرو ناز دوباره صحبت را از دست گلناز گرفته و به همان گله شکایت اول بحث بر می گردد:
-
» اصلا، سیمین خانوم به خدا من اهل غیبت نیستم؛ جلوی خودشون می گم. این گلناز و ملک جون خیال می کنن یه جای آسمون پاره شده و این دوتا افتادن پائین. بقیه ی مردم دنیا هیچی نمی فهمن. حرف حرف خودشونه. خدا شاهده سیمین خانوم شما که غریبه نیستین؛ ولی سر مراسم شب هفت حاج آقای خدا بیامرز، پدر آقا کمال، هم همین بازی رو در آوردن. اولا همه ی فامیل جمع شدن و گفتن برای شام و خیراتی، چلوکباب بدیم. ولی این دوتا پاشونو تو یه کفش کردن که الله ولله باید قرمه سبزی بپزیم. بعد هم که نوبت پختنش شد، همین بازیهای امشبو در آوردن. هرچی من گفتم بابا گوشت و لوبیا و لیمو رو از همون اول بریزین که حالی به خورش بده، به خر جشون نرفت که نرفت. خواستن تصفیه گری در بیارن !!!!!عین امشب، لوبیارو جدا پختن و گوشتو جدا، بعد که زدن دست خورش، چشمتون روز بد نبینه، یه چیز بیمزه ی جا نیفتاده ای درست شد که خلاصه آبرومون رو جلو سر و همسر برد و ……»
وقتی سروناز حرف می زد، من زیر چشمی گلنازرا نگاه می کردم، با همه ی خونسردی، عین پلنگ تیر خورده شده بود. برای همین هم هنوز التجائیه ی سروناز به پایان نرسیده، به میان صحبت آمد ورو به سروناز کرده گفت :
» آخه یه کسی اظهار نظر می کنه و نظر تخصصی می ده که اقلا سالی ماهی یک دفعه پاشو تو آشپزخونه گذاشته باشه. تو که آشپزخونت به تلفن خونه و از اونجا هم به پیتزا فروشی وصله دیگه چی میگی؟ تو که سال بره ماه بره، چراغ گازت روشن نمی شه و از زور بی مصرفی داره کپک می زنه، دیگه چه حرفی داری که بزنی؟ دیگه هر چی نباشه قرمه سبزیهای من و ملک جون تو فامیل معروفه … حالا اگه پسند طبع سر کار علیه نیست اون دیگه ببین از کجاآب می خوره ؟!. ما یک عمر مواد قرمه سبزی رو جدا جدا پختیم و دست پختمون هم زبونزد فامیله. گر تو نمی پسندی تغییر ده قضا را. با غین و دال ذال البته ……. …..»
جوابیه ی گلناز را ردیه ی سروناز و ردیه ی سروناز را حجت دیگری از گلناز دنبال می کند و من سرم به اندازه ی همه ی انقلابیون عالم بوی قرمه سبزی می گیرد. دو بانو دست بر دار نیستند. حسابی در تله افتاده ام. شگردی هم که از برای رهائی به کار بردم، گوئی کار را بد تر کرده است. آن مؤمنات از زبان تند و طنز آلود من که به اشارت می گوید:
«هیچ بهر ه ای در این لحظه از عوالم قرمه سبزی شما در سر من نیست و اگر بود که به صندوقخانه پناه نمیآوردم» دستگیرشان نشده و بی توجه به کار و بار من، مکالمه ی هیجان انگیزی را دراین باره ادامه می دهند. هرچه از جدل قرمه سبزی بیشتر می گذرد، صبر و شکیبائی من کمتر می شود. تصویرها و الهامات از من می گریزند و سرم را بیشتر و بیشتر به ابتذال می سپارد. من می دانم که رهائی به این زودیها ممکن نیست. یقین دارم که دیگرنه امشب و چه بسا شبهای دیگر ملاقات کتبی با قهرمانان داستان ممکن نخواهد شد. بنا بر این قلم بر زمین می گذارم و» آزرده به گوشه ای می نشینم صم و بکم» و مشغول تماشای هیجان پایان ناپذیر آن دو خاتون بر آشفته می شوم که بر سر مسأله ای پوچ و بی ارزش دارند کلیه دیوارهای حرمت و احترام انسانی را میان هم از میان بر می دارند .
اما احساس من به سختی از اعماق جنگل و ازیوهان کنده می شود دلم برای آن آفریننده ی بزرگ می سوزد. او را در اوج کشف الهامی خارق العاده رها کرده ام. نمی دانم هم اکنون چه حالی دارد ؟ آخرین بار که دیدمش طوفانی عظیم در وجودش بر پا بود. همه ی شاخ وبرگهای او می لرزید و تب و تابی عجیب او را تکان می داد. شعر و آهنگی پر شور در حنجره اش پیچیده بود و می خواست فریاد بزند و نه تنها جنگل بلکه همه ی عالم را ازآن صدای شگفت انگیز پر سازد. خدای من اگر یوهان دیگر نتواند بخواند چی؟ اگر تب و لرز آن شاخه ها در سکون و خاموشی فرو روند چی؟ باید هر طور شده خودم را به او بر سانم. ولی چه گونه ؟
دوباره شگردی جدید برای خاموش ساختن آتش جنگ و جدل قرمه سبزی که میان گلناز و سروناز ادامه دارد به خاطرم خطور می کند. تصمیم می گیرم بخشی از داستانم را برای آن دو بانوی فرخنده بخوانم. بر آن می شوم که آن دومهمان نا خوانده را با خود به دیار یوهان و اینگرید ببرم وآنها را به گرد آن درخت سر شار از عشق و شعر و موسیقی طواف بدهم تا شاید کمی از این حرف و نقل های گوشخراش و دل آزار دست بر دارند. پیش خود فکر می کنم که علاوه بر رهائی از دست بحث گوشت و سبزی و لوبیا برای من هم تجربه ی جالبی خواهد بود اگر نظر دو همزبان رادر باره ی داستانم بدانم. به خصوص که از آن دو زائر تابستانی، گلناز معلم اول راهنمائی و سروناز کارمند سازمان ارشاد است. حتما نظر آنها برای من سازنده خواهد بود. بنا بر این، صحبتشان را قاطعانه از میانه می برم و می گویم :
» دوستان حالاشما کمی کوتاه بیآئید. اصلا من فکر می کنم باید به ملک خانم اطمینان داشته باشید . ایشان بالاخره دوتا پیرهن از ما بیشتر پاره کرده اند. کار خودشانراخیلی خوب بلد هستند. بگذارید آنطور که صلاح می دانند عمل کنند. حال، دمی این حرفهارا بگذارید کنار و گو ش بدهید می خواهم بخشی از داستانی را که دردست نوشتن دارم برایتان بخوانم. نظر شما که در ایران زندگی می کنید برایم خیلی مهم است. حتما شما بهتراز من می دانید که مردم، در ایران به چه گونه داستانهائی علاقه دارند و آیا آنچه که من می نویسم به درد ذوق و سلیقه ی آنها می خورد یا نه ؟ «
صندوق خانه را سکوت و انتظاری برای شنیدن حرفهای من فرا می گیرد. در سکوتشان تعجب پر معنائی نشسته» اهه !! مگه شما داستان هم می نویسید ؟!!!»
من از ابتدا ی سیر و سفر یوهان نغمه پرداز به جنگل و درخت شدن او و سپس عشق بی بدیل شاهزاده ی زیبا اینگرید و حد گذشت و تعالی روح او برای رسیدن به عمق ذات یوهان هنرمند را از برای گوشهای بی تاب آن دو زن جوان، اما بسیار دیده وبسیار شنیده می خوانم و داستان را بدانجا می رسانم که اینگرید می گوید :
کاش من می توانستم تنها نغمه ای از نغمات تو باشم «
اول کار گلناز خانم، با هیجانی بی مانند، آغاز به سخن می کند و مرا تا سطح خانم جی کی رولینگ، نویسنده ی رمان تخیلی هاری پاتر ترفیع مرتبه داده و می گوید :
» وای به خدا سیمین خانوم داستانتون عین هاری پاتره. درختهای حراف وآدمای پرنده و جن و جادو این حرفها. یعنی می خوام بگم البته خیلی جالبه و راستشو بخواین من عاشق جن و جادو و این جور چیزاهستم. به خدا هر دفعه هم که آقا کمال میره و واسه ی گلنوش و نینوش هاری پاتر می خره- اول همه من می خونم – یعنی می خوام بگم کلی با هم سر این موضوع دعوامون می شه که اول کی داستان رو بخونه. مردم ایران هم از کوچیک و بزرگ عاشق این جور چیزها شدن. اینه که به نظر من اگه میخواهین داستانتون موفق باشه باید یک چند تا جادوگری، اژدها ئی، صحنه های ترس آور و تخیلی بهش اضافه کننین تا حسابی فروش بره. «
واضح است که زن جوان از منظور اصلی من چیزی دستگیرش نشده. ولی برای من شناختن حد فانتاسم و خیال پردازی او جالب است. از همین رو می پرسم:
» مثلا چی ؟چه جور عوامل ترس آوری باید اضافه کنم؟ «
با اشتیاقی کودکانه پاسخ می دهد :
-» مثلا یوهان، در اثر شنیدن آوای جنگل یک هو تبدیل به یک درخت آدمخوار بشه واونچه که بر سر راهش سبز می شه ببلعه. بعد درختهای دیگه ای هم که دور اونو گرفتن عین خودش آدمخواربشن. هرچی آدم و جانور و موجود زنده اون دور و برا پیدا می شه، با شاخه هاشون بچلونن، همچی که حسابی خون و رگ و ریشه هاشون بزنه بیرون و اینطوری انتقام خودشو از آدمهائی که اونو طرد کردن بگیره. «
می پرسم:
» خب تکلیف اینگرید چه می شود؟ بر سر او چه باید بیاید ؟ «
می گوید:
-
» خب مثلا اینگرید هم، اولش در لای شاخ و برگ درخت اسیر بشه. تا اینکه پدرش با یه لشکر جنگجو سر برسه و اونهم بعد اینکه، کلی قربونی میده و درختهای آدامخوار کلی از سربازاش رو می کشن و می خورن، آخر سر با یک ضربه ی شمشیر درخت رو از وسط به دونیمه می کنه ویوهان از طلسم درخت آزاد میشه.اینطوری هم یوهان رو نجا ت می ده و هم اینگرید رو …..
می گویم :
-
» آخه اینگرید خودش به میل خودش به سوی یوهان آمده. کسی او را مجبور نکرده و از سرنوشت خودش خوشحاله. یوهان هم با اینکه جادوی جنگل او را در ربوده چون به ذات طبیعت پیوسته خرسنده. او چون حیات و زندگی را درک کرده، در هر مرحله ای قرار بگیره که در آن نفخه ای از جوشش و آفرینش باشه، بازهم از زندگی لذت می بره. جنگ برای چی؟ در هم شکستن درخت چه سودی داره؟ چرا این همه قساوت؟ چرا این همه خون ریزی ؟ «
گلناز با همان هیجان سبک شناسانه ی داستانهای «هیجان انگیز » پاسخم می دهد :
-
» فایده اش اینه که تولید ترس و وحشت و هیجان می کنه واصلا مگه داستان بدون جن و جادو و ترس و خونریزی می شه ؟ یعنی من فکر می کنم، یعنی می بخشیدها، چون نظر مارو خواستین می گم، راستش داستانتون با اینکه بافت جالبی داره ولی خیلی بی حال و بی ماجراست. آدم حوصله ش سر میره، باید از همون اول، چند تا صحنه ی حسابی نفله گی و بکش بکش توش بگنجونین که حالی به قضیه بده وگرنه ……»
روال همیشگی گفت و گو میان این دو زن هوشمند، باز هم سروناز، بی طاقت می شود و رشته ی سخن را از دست گلناز می رباید و با حضور ذهنی تمام، در نقش حرفه ی اصلی اش، یعنی کارمند اداره ی ارشاد که تجربه ی زیادی هم در امر سانسورو کار با ناشران دارد، فرو رفته و در پاسخ نظر خواهی من می گوید :
» ولی اگه نظر منو بخواین ها باید بگم، من بر عکس، اصلا از جن و جادو واین حرفا خوشم نمیآد. این حرفا گناه داره و شرعا هم حرومه. معجزه فقط کار پیغمبرها و قدیسینه و بس. حالا اگه به اون درخت شما دست پیغمبری، امامی، امام زاده ای، خورده بود، باز یک چیزی؛ می شد یک جوری معجزه اش رو باور کرد. ولی همینطوری! آخه اسم تلقین دوتا آهنگ رو که نمی شه گذاشت معجزه. خلاصه اش، می خوام بگم که داستان باید یک چیزی باشه که آدم بتونه باور کنه. در ثانی، حالا خیال بافیها ش به کنار، به نظر من انگار این شازده اینگرید یه چیزیش می شه. بلا نسبت شما، بلا نسبت شما، ولی این قهرمان داستانتون یه جو عقل تو کله اش نیست. مگه خواستگار قحطیه که یه دختر بیاد عاشق یک درخت بشه؟ آدم خوشگل باشه جوون باشه، از همه مهمتر شازده باشه، اونوقت بیاد خودشو ول بده رو تنه ی یک درخت که هیچ کاری هم ازش بر نمیآد ؟!!!!آخه هیچ عقل سلیمی اینو باور می کنه؟!!!! خلاصه ش بهتون بگم اگه این داستانو بفرستین ایران نه تنها از ارشاد رد نمی شه، بلکه ممکنه واستون مسأله آفرین هم بشه. مخصوصا اونجا که اینگرید داره حرفای عاشقانه به در خت می زنه … استغفر الله …. اون تیکه هارو باید حسابی در بیارین … ببینم مگه نمیشه این آقا یوهان یک آهنگساز عادی و محترم باشه و مثل آدمیزاد بیاد خواستگاری اینگرید. حتما باید درخت بشه ؟ !!!!»
گلناز در جواب می گوید :
«ببینم، تو خودت اگه شازده بودی و» خوشگل » و یوهان می آمد به خواستگاریت راضی به ازدواج میشدی ؟ «
و سروناز قاطعانه، وبا حالتی که گوئی صد سال است که یوهان و جد و آبا دش را از نزدیک می شناسد در پاسخ می گوید :
-
» اگه دست از این خل و چل بازیها و درخت شدنها و تو جنگل خوابیدنها ش بر می داشت و بعد هم یه شغل آبرومند واسه ی خودش دست و پا می کرد چرا که نه ؟ آخه آهنگ سازی هم شد کار ؟»
برای من روشن می شود که دو بانوی جوان هیچ چیز از جنبه هاو هدفهای زیباشناسانه ی داستان من دستگیرشان نشده. احساس شکست می کنم. فکر می کنم حتما نتوانسته ام منظورم رادرست بیان کنم و بگویم که داستان من بر اساس یک پژوهش عرفانی بنا شده. پژوهشی که ازکوشش یک موسیقی دان برای جستن الهام آغاز می گردد و با ترکیب همه ی عناصر زیبای عالم ادامه می یابد تا سر انجام به آفریده ای درقالب یک غزل زیبا و آهنگین بیانجامد. بی شک نتوانسته ام بگویم که یک هنرمند همواره در پی پژوهش و جست و جو ی راز هستیست تا آن را به زبان هنر بیان کند. او در این کنکاش می تواند آنقدر با ذات کائنات یکی شود که روح و کالبد، بدانها بسپارد. برای نمونه، گوش یوهان صدای ضربات و قلب درختان را آنچنان بشنود که خودرا از آنها بداند. یقینا نتوانسته ام برسانم که کاربرد شکل درخت نمادی ست و خبر از پیوستن به نهاد سبز زندگی آن بیشه می دهد. حتما قادر نبوده ام که بگویم که در این جست و جو، هنرمند تنها نیست؛ بلکه آن گوشهای تشنه و آن جانهای مشتاق چون اینگرید نیز همراه او هستند. به او می پیوندند و آفرینش را آفرینشی دیگر می بخشند.عشق اینگرید به یوهان از سر همین قضیه سر می گیرد. او می خواهد به نگاه و درک یوهان از هستی برسد. مانند شنونده ای که عاشق درک کار یک موسیقی دان می شود ومی خواهد ازطریق درک آفرینش او با هنرمند وحدت پیدا کند. تنها بیگانگا ن و قاصران از آفرینش هستند که هنرمند را طرد می کنند و یا می خواهند به ضرب شمشیر او را از میان به دو نیم کنند و یا او را در حد تکرار روزمرگیهای قابل باور پائین بیاورند .» معجزات از آن فرستادگان و رسولان خداوند است». آیا می توان رسولی بر حق تراز هنرمند به عنوان نشان خداوند در این جهان یافت ؟
بحث ما در باره ی ادبیات، با اینکه من خیلی مشتاق شنیدن باورهای آن دو هم وطن عزیز هستم، چندان دوام نمی یابد. حرف ازدواج و خواستگاری، برنامه ی مراسم عقد و عروسی نوه- دائی حاج غلام حسین را که قرار است در شهریورماه در تهران بر گزار شود به خاطر میآورد، و حرف عقد و مراسم، یاد جشن و سور و سات را زنده می سازد و یاد جشن و سور و سات هم مسأله ی خرید لباس های زرق و برقی و حراجهای پاریس و غیره را. ناگهان صحبت به کلی تغییر مسیر می دهد. قوه ی تخیل دو خاتون کار ساز از عالم یوهان و اینگرید جدا می شود و به خریدهائی که این چندروزه از فروشگاه های پاریس کرده اند و آنچه که در روزهای آینده قصدخریدش را دارند بر می گردد.
تا این ساعت شب حدود بیست و پنج جفت کفش، سی فقره لباس شب، پانزده دست کت و شلوار و هژده جمله دامن و تی شرت وهفتاد لیتر عطر و ادکلن و دئو دورانت و مخلفات از برای مصارف شخصی خریده اند. اما خرید از برای اقوام و سوغاتی هاهنوز باقی مانده و باید برایش برنامه ریخت. بنابراین دو فرشته ی رحمت، کینه های قرمه سبزی را موقتا فراموش می کنند ومصممانه در باره ی خرید سوغات به بحث و فحص می نشینند.
ساعت از دوازده شب می گذرد. من احساس خستگی شدیدی می کنم. پلکهایم گاه روی هم می افتد و همانطور نشسته، چرت میزنم. ولی خدا قوت، دو گرد خستگی ناپذیر هنوز گرم صحبت اند. گاهی گلناز و سروناز از من پرسشهائی می کنند و نظر مرا در باره ی پاره ای چیزها جویا میشوند. جسته گریخته حرفهایشان را تشخیص می دهم که می پرسند :
گلناز :
-
» به نظر من اون لباس شب مشگی که توگالری لافایت دیدیم خیلی مناسب حاج خانومه ؟
سرو ناز :
-
«ــ ولی من می گم اون لباس به درد خاله عفت می خوره، چون باسن حاج خانوم تو اون لباس جا نمی شه. »
-
گلناز :
-
«عجب حرفی می زنی ها؟!! آخه خاله عفت باسنش سه برابر حاج خانومه. باید با پرسیون اتمی توش جاش بدیم، اصلا تو چه طور فکر می کنی که اون لباس تنگ و چسبون اندازه ی خاله عفت میشه ؟…..اصلا از سیمین خانوم بپرسیم ،به نظر شما باسن حاج خانوم بزرگتره یا خاله عفت ؟»
shahinesaraj.com 